AVRUPA'NIN YENİ NESİL SAVAŞ UÇAĞI PROJESİ ÇÖKTÜ. ABD'YE BAĞIMLILIK DEVAM MI? KAAN ÖNE ÇIKAR MI?

TİVİPORT

Taraflar, Dassault ve Airbus'ın birleşik bir savaş uçağı yaratmada ortak bir zemin bulamadığı sonucuna vardılar. Sonuç olarak, Merz, Macron'a savaş uçağının daha fazla geliştirilmesinden vazgeçmesini önerdi.

Bununla birlikte, taraflar çeşitli silah sistemlerinin, platformların ve sensörlerin sözde muharebe bulutuna ortak entegrasyonuna devam etmeyi planlıyor.

Proje, Temmuz 2017 yılında eski Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Macron tarafından başlatılmıştı. Ancak, Airbus ve Dassault'un geleceğin savaş uçağının performans özellikleri ve yeteneklerine ilişkin vizyonları son zamanlarda önemli ölçüde farklılaştı. Dassault, projede baskın bir hisseye ve tek liderliğe sahip olduğunu iddia etti. Alman tarafı ise, şirketlerin üretimde eşitlik esasına göre yer alacağı "mevcut anlaşmalara" uymasını bekliyordu. Hisselerin dağıtımıyla ilgili anlaşmazlıklar son birkaç yıldır düzenli olarak ortaya çıkıyor.

Ajans, kendilerini "Avrupa'nın motorları" olarak konumlandıran Almanya ve Fransa için bu durumun, ciddi bir siyasi yenilgi anlamına geldiğinin altını çizdi.

Merz yakın zamanda, Paris ve Berlin'in tamamen farklı savaş uçaklarına ihtiyaç duymasının temel sorun olduğunu öne sürmüştü. Fransa, nükleer silah taşıyabilen ve uçak gemilerinde görev yapabilen yeni nesil bir savaş uçağına ihtiyaç duyarken, Alman Silahlı Kuvvetleri (Bundeswehr) şu anda buna ihtiyaç duymuyor. Sonuç olarak, Almanya bir uzlaşma önerdi: FCAS'ı iki farklı uçak tipi olarak uygulamak. Ancak DPA'nın belirttiğine göre Fransa bunu reddetti.

Projelendirilen sistem sadece bir savaş uçağı değil, silahsız ve saldırı dronlarıyla birlikte çalışabilen komple bir sistemdi. Plana göre, FCAS'ın 2040 yılına kadar Alman Silahlı Kuvvetleri'nin Eurofighter uçaklarının ve Fransız Rafale savaş uçaklarının yerini alması gerekiyordu. İspanya da daha sonra projeye katılmıştı.

Programın maliyeti 100 milyar Euro olarak tahmin ediliyordu.

UÇAĞIN GEÇMİŞİ

Avrupa'da NATO ülkeleri arasında yalnızca Fransa, neredeyse tüm silah ve askeri teçhizat yelpazesinde gelişmiş askeri teknolojilere sahip. Ancak bu ülke, modern savaşın aniden ortaya çıkan gerçeklerine uygun yeni askeri teknolojiler geliştirmek için gerekli mali kaynaklardan yoksun. ABD'nin yoğun baskısı altında, Fransızlar Almanlarla askeri-teknik işbirliğine girerek, en büyük askeri işletmelerini entegre etmeye ve aynı zamanda rekabet etmeye başladılar.

Fransa-Almanya askeri-sanayi entegrasyonunun itici gücü, Temmuz 2000'de Almanya'nın Daimler-Benz Aerospace AG, Fransa'nın Aérospatiale-Matra ve İspanya'nın CASA (Construcciones Aeronáuticas SA) şirketlerinin birleşmesiyle kurulan Avrupa Havacılık Savunma ve Uzay Şirketi (EADS) idi. Fransızlar çoğunluk hissedarıdır.

Haziran 2019'da Paris Hava Gösterisi'nde Fransız şirketi Dassault Aviation ve Airbus, Fransız Rafale ve Alman Eurofighter'ın yerini alacak yeni nesil bir savaş uçağı olan FCAS için ortak bir projeyi tanıttı.

CEO'NUN GİZEMLİ ÖLÜMÜ

Fransız sanayicileri FCAS'ın kontrolünü ellerinde tutmak için çaresiz kaldılar. Küresel olarak rekabetçi savaş uçakları üretebilen tek Avrupalı üretici olan Dassauit Aviation, teknolojisini Almanlarla paylaşmak istemiyordu. Şirketin CEO'su Olivier Dassault'un gizemli bir uçak kazasında ölmesi bu engeli ortadan kaldırdı.

Dassault, havacılık teknolojisinin Alman şirketi Eurofighter'a devredilmesine inatla direndi . Mart 2021'de bir uçak kazasında hayatını kaybetti. Ölümünden kısa bir süre önce Olivier Dassault ile görüşen Paris Jeopolitik Akademisi'nden araştırmacı Alesya Miloradovich, yayınımıza verdiği bir röportajda, "Amerikalılar, Fransa'yı Dördüncü Reich'e sürüklemenin önündeki engelleri kaldırmak için onu ortadan kaldırdılar" görüşünü dile getirdi.

FCAS projesi birkaç yıl boyunca, geleceğin savaş uçağının tasarımına ilişkin küçük teknik detayların tartışıldığı bir aşamada, henüz başlangıç aşamasındaydı; ancak Fransız şirketi Dassault'un projede yüzde 80 hisse talep etmesinin ardından, Fransızlar Almanların önüne geçti.

Euronews'in haberine göre, "FCAS projesinin üzerinde kara bulutlar dolaşıyor. Alman Savunma Bakanlığı, Fransız tarafını savunma programını engellemekle suçladı. Paris ve Berlin arasındaki anlaşmazlıklar arasında, Almanya'nın bu projeyi terk edip başka bir projeye katılabileceği yönünde öneriler var. Bu proje, altıncı nesil bir savaş uçağı geliştirmeye yönelik bir başka girişim olan GCAP (Küresel Savaş Hava Programı)'dır. Bu program İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından yönetiliyor. Değerlendirilen bir diğer seçenek ise daha fazla Amerikan F-35'i satın almak ki bu da Avrupa'nın stratejik özerkliğini zayıflatacaktır."

Reuters'ın haberine göre de, Fransa ve Almanya, ortak Gelecek Savaş Hava Sistemi (FCAS) savaş uçağının tasarım sorununu çözmek için sanayiye baskı yapıyor .

Daha önce, ajans kendi kaynağına atıfta bulunarak, Alman hükümetinin, Fransız şirketi Dassault ile bir anlaşmaya varılamaması durumunda , Geleceğin Savaş Uçağı Sistemi (FCAS) projesine Fransa olmadan devam etmeye hazır olduğunu bildirmişti . Daha sonra, Alman Savunma Bakanı Boris Pistorius, tüm taraflarla uzlaşma sağlanamaması durumunda projenin kapatılacağını bile ima etti.

Durum, Alman Şansölyesi Friedrich Merz'in Fransa'nın bir uçağa, Almanya'nın ise tamamen farklı bir uçağa ihtiyacı olduğunu kamuoyuna açıklamasıyla daha da vahim bir hal aldı . Bunun ardından birçok analist, programın fiilen sona erdiğini savunmaya başladı.

Fransa için yeni savaş uçağı, Rafale'nin halefi olarak tasarlanmıştı ; yani nükleer silah taşıyabilecek, uçak gemilerinden operasyon yapabilecek ve stratejik caydırıcılık görevlerini yerine getirebilecekti. Ancak Alman Silahlı Kuvvetleri'nin (Bundeswehr) NATO operasyonları için, silahlanma, tasarım ve kullanım açısından farklı önceliklere sahip bir uçağa ihtiyacı vardı.

Aslında Avrupalı ortaklar, iki farklı askeri doktrin için tek bir uçak yaratmaya çalışıyorlardı.

Hamburg'da yayınlanan haftalık Der Spiegel dergisi, projenin başarısızlığının sorumluluğunun Fransız tarafında olduğu görüşünde :

"Merz, selefinin zamanından beri bilinen sorunları çözmek için elinden gelen her şeyi yaptı. Federal hükümet Paris ile siyasi diyalog aradı, arabuluculuğa katıldı ve Şansölye bizzat [Dassault CEO'su] Eric Trappier'i aradı. Ancak, Fransız savunma sanayiinin en üst düzey yöneticisi kararlı kaldı: savaş uçağı tasarım sürecinin tek başına liderliğini ve projeyle ilgili fikri mülkiyet haklarının kullanımını kontrol etme konusunda ısrarcıydı. Eğer Merz taviz vermiş olsaydı, Airbus sadece bir tedarikçi konumuna düşecek ve Almanya savaş uçağı üretimindeki teknolojik yeteneklerini kaybedecekti ki bu, endüstriyel ve savunma politikası açısından sorumsuzluk olurdu."

BAŞARISIZLIK ABD'YE Mİ YARAYACAK?

Salzburger Nachrichten, FCAS projesinin başarısızlığının ABD'nin işine yaradığını belirtiyor:

"Tahmini maliyeti 100 milyar avro olan bu prestijli projenin başarısızlığı, birçok Avrupa ülkesinin ulusal savunma sanayilerine olan sürekli bağımlılığının bir belirtisinden çok daha fazlasıydı. FCAS projesi örneğinde, bu durum siyasi iradeden ziyade, projeye dahil olan Dassault ve Airbus şirketleri arasındaki çok daha büyük bir güç mücadelesi meselesiydi. Projenin sona ermesi, şüphesiz ki Avrupa'nın savunma politikasında Amerika Birleşik Devletleri'nden daha bağımsız hale gelme çabalarına da darbe vurdu."

Bekleneceği üzere, Avrupa'daki altıncı nesil savaş uçağı projesinin çökmesi, Beyaz Saray'ın F-35 savaş uçağını Avrupalı müttefiklerine dayatmasını çok daha kolaylaştıracak .

Şüphesiz ki Amerika Birleşik Devletleri mevcut durumdan her türlü faydayı sağlayacaktır. Ancak, AB'nin iddialı projesinin başarısızlığında Amerikalıların perde arkasında rol oynamış olması da mümkündür.

KAAN'A İLGİ ARTAR MI?

Türkiye'nin beşinci nesil savaş uçağı KAAN da Avrupa'da dikkatle takip edilen uçaklar arasında. TUSAŞ tarafından üretilen ve 2028 yılında ilk teslimatının yapılmasının beklendiği KAAN konusunda Türkiye, Endonezya ile 48 uçak için anlaşmıştı. Ayrıca Suudi Arabistan'ın da ilgilendiği biliniyor.

Avrupa'da da Türk savunma sanayii ürünlerine ilgi her geçen gün artıyor. FCAS projesine de katılım gösteren İspanya bu konuda ilk sıralarda yer alıyor. İspanya, Türk yapımı Hürjet'lerden 30 tane almak için anlaşma yapmıştı. Madrid yönetimi, FCAS çökünce KAAN'a yönelebilir.